Φωτισμός σε video podcast: γιατί το φως ξεχωρίζει ένα επαγγελματικό γύρισμα

Κάθε κάμερα καταγράφει φως. Αν το φως που φτάνει στον αισθητήρα είναι λίγο ή έρχεται από λάθος κατεύθυνση, η κάμερα ανεβάζει την ευαισθησία της για να το αναπληρώσει, και εκεί εμφανίζεται ο θόρυβος στην εικόνα, τα χρώματα του δέρματος γίνονται άνισα και το βίντεο αποκτά αυτή τη φθηνή αίσθηση που κανείς δεν μπορεί να ονομάσει αλλά όλοι την αναγνωρίζουν. Το ίδιο ακριβώς πλάνο, με σωστά τοποθετημένο φως, βγάζει καθαρή εικόνα ακόμα και από πιο απλό εξοπλισμό.

Υπάρχει και το κομμάτι που δεν είναι τεχνικό. Ο φωτισμός καθορίζει πού πάει το μάτι του θεατή και πόσο κοντά νιώθει στο πρόσωπο που μιλάει. Ένα καλά φωτισμένο πρόσωπο διαβάζεται, οι εκφράσεις φαίνονται και η συζήτηση γίνεται πιο εύκολο να παρακολουθηθεί για σαράντα ή εξήντα λεπτά. Ένα επίπεδο, ομοιόμορφο φως από ψηλά κάνει το ίδιο πρόσωπο να μοιάζει με εικόνα από κάμερα ασφαλείας, όσο καλή και αν είναι η συζήτηση.

Η βάση κάθε σοβαρού στησίματος είναι τρία φώτα με ξεχωριστό ρόλο. Το κύριο φως, το key light, μπαίνει σε γωνία μπροστά και πλάγια από το πρόσωπο και είναι αυτό που δίνει το σχήμα. Δεν μπαίνει ποτέ κατευθείαν μπροστά, γιατί τότε ισοπεδώνει τα χαρακτηριστικά. Το δεύτερο φως, το fill, μπαίνει από την αντίθετη πλευρά και πολύ πιο χαμηλά σε ένταση, ώστε να μαλακώσει τις σκιές χωρίς να τις εξαφανίσει. Οι σκιές δεν είναι εχθρός, είναι αυτές που δίνουν όγκο.

Το τρίτο φως, το back light, μπαίνει πίσω και ψηλά και ξεχωρίζει το περίγραμμα του προσώπου από το φόντο. Είναι το πιο εύκολο να παραλειφθεί και το πιο εμφανές όταν λείπει, γιατί χωρίς αυτό ο ομιλητής κολλάει οπτικά πάνω στον τοίχο. Ένα σωστό στήσιμο δεν είναι θέμα πόσα φώτα έχεις αλλά τι δουλειά κάνει το καθένα, και γι' αυτό ένα καλό τρίφωτο νικάει έξι φώτα ριγμένα στην τύχη.

Σημασία έχει και το μέγεθος της πηγής. Όσο μεγαλύτερη και πιο διαχυμένη είναι η επιφάνεια από την οποία έρχεται το φως, τόσο πιο απαλές είναι οι μεταβάσεις στο δέρμα. Μια μικρή γυμνή λάμπα δίνει σκληρές, κοφτές σκιές που στο βίντεο διαβάζονται ως αμέλεια.

Το πιο συχνό πρόβλημα σε ερασιτεχνικά γυρίσματα δεν είναι η ποσότητα του φωτός αλλά η ανάμειξη διαφορετικών πηγών. Ένα παράθυρο με ψυχρό φως ημέρας, μια θερμή λάμπα οροφής και μια οθόνη που ρίχνει μπλε πάνω στο πρόσωπο δίνουν τρεις διαφορετικές θερμοκρασίες χρώματος στο ίδιο κάδρο. Το αποτέλεσμα είναι δέρμα με ανομοιόμορφη απόχρωση, που στο μοντάζ δεν διορθώνεται πραγματικά. Μπορείς να το βελτιώσεις, δεν μπορείς να το ξεκάνεις.

Ο κανόνας είναι απλός. Όλες οι πηγές που πέφτουν στο πρόσωπο πρέπει να είναι στην ίδια θερμοκρασία, και το φυσικό φως είτε ελέγχεται είτε κλείνει. Ένα στούντιο με ελεγχόμενο φωτισμό δεν σε περιορίζει, σου δίνει το ίδιο ακριβώς αποτέλεσμα στις έντεκα το πρωί και στις οκτώ το βράδυ, κάτι που έχει τεράστια σημασία αν γράφεις σειρά επεισοδίων και θέλεις να μοιάζουν μεταξύ τους.

Με έναν ομιλητή, ο φωτισμός είναι σχετικά εύκολος. Με δύο ή τρία άτομα, κάθε φως που εξυπηρετεί τον έναν κινδυνεύει να χαλάσει τον διπλανό του, ρίχνοντας σκιά στο πρόσωπό του ή αφήνοντάς τον πιο σκοτεινό. Χρειάζεται ξεχωριστό key για τον καθένα και προσεκτική τοποθέτηση ώστε οι εντάσεις να δένουν μεταξύ τους, γιατί αν ο ένας συνομιλητής είναι εμφανώς πιο φωτεινός από τον άλλο, ο θεατής το προσέχει υποσυνείδητα και η συζήτηση χάνει την ισορροπία της.

Εδώ μπαίνει και ο λόγος που ο φωτισμός σχεδιάζεται μαζί με τις κάμερες. Σε ένα πολυκάμερο video podcast, η εικόνα αλλάζει γωνία κάθε λίγα δευτερόλεπτα, οπότε το φως πρέπει να δουλεύει σωστά από κάθε κάμερα ταυτόχρονα και όχι μόνο από τη μετωπική. Ένα στήσιμο που είναι τέλειο στο κεντρικό πλάνο και προδίδει στην πλάγια κάμερα σε αναγκάζει είτε να μην κόψεις εκεί που θέλεις είτε να ζήσεις με μια εικόνα που δεν ταιριάζει με τις υπόλοιπες.

Πολλοί στήνουν το φως στο πρόσωπο και αφήνουν τον τοίχο πίσω τους στην τύχη. Ένα φόντο που δεν φωτίζεται καθόλου γίνεται μια νεκρή γκρίζα επιφάνεια και τραβάει το κάδρο προς τα κάτω. Λίγο φως στο φόντο, μια πηγή που δημιουργεί βάθος ή ένα διακριτικό χρώμα αλλάζουν τελείως την αίσθηση, χωρίς να τραβήξουν την προσοχή από τη συζήτηση.

Το ζητούμενο δεν είναι ένα φορτωμένο σκηνικό, είναι διαχωρισμός. Ο θεατής πρέπει να καταλαβαίνει αμέσως ότι υπάρχει χώρος πίσω από τους ομιλητές. Αυτό δίνει την κινηματογραφική αίσθηση που ζητούν οι περισσότεροι όταν λένε ότι θέλουν το show τους να μοιάζει σοβαρό, και δεν είναι θέμα κόστους αλλά σχεδιασμού. Αν σε ενδιαφέρει πώς κλιμακώνεται το όλο στήσιμο ανάλογα με τις ανάγκες σου, δες τη σύγκριση των διαφορετικών vidcast setups και τι κερδίζεις σε κάθε βήμα.

Αν σκέφτεσαι να στήσεις δικό σου setup, η σειρά προτεραιότητας είναι σχεδόν πάντα η ίδια: πρώτα ακουστική, μετά φωτισμός, μετά κάμερα. Τα δύο πρώτα είναι αυτά που δεν διορθώνονται μετά, ενώ η κάμερα είναι το πιο εύκολο κομμάτι να αναβαθμιστεί αργότερα. Ένα σοβαρό ζευγάρι μαλακών πηγών με έλεγχο έντασης θα σου δώσει πολύ μεγαλύτερη διαφορά από την επόμενη κάμερα, και αυτό αναλύεται πιο διεξοδικά στον οδηγό για το τι εξοπλισμό χρειάζεσαι πραγματικά.

Αν πάλι δεν θέλεις να μπεις σε αυτή τη διαδικασία, το στούντιο υπάρχει ακριβώς για να μη χρειάζεται να λύσεις εσύ αυτά τα προβλήματα κάθε φορά. Στην αγορά της Αθήνας μια ηχογράφηση μόνο ήχου κινείται περίπου στα 40 έως 60 ευρώ την ώρα, ενώ ένα ολοκληρωμένο video podcast session ξεκινά γύρω στα 80 και ανεβαίνει από τα 200 ευρώ και πάνω ανάλογα με τις κάμερες, τις ώρες και το μοντάζ που περιλαμβάνεται. Μπορείς να κλείσεις vidcast session σε χώρο όπου το φως και ο ήχος είναι ήδη λυμένα και να ασχοληθείς μόνο με τη συζήτηση.

Στο στούντιό μας ο φωτισμός στήνεται ανά περίπτωση, ανάλογα με το πόσα άτομα μπαίνουν στο κάδρο και τι ύφος θέλει το show. Δουλεύουμε με ελεγχόμενες, μαλακές πηγές και κοινή θερμοκρασία χρώματος σε όλο το σετ, με ξεχωριστό key ανά ομιλητή και διαχωρισμό από το φόντο, ώστε η εικόνα να στέκει από κάθε κάμερα. Επειδή η λήψη είναι πολυκάμερη έως 6K με Blackmagic Pyxis και το live editing γίνεται σε ATEM την ώρα της εγγραφής, το φως ελέγχεται πριν πατήσουμε record και όχι αφού τελειώσει το γύρισμα.

Το πρακτικό όφελος για εσένα είναι ότι τα επεισόδια μοιάζουν μεταξύ τους. Αν γράψεις τρία επεισόδια σε τρεις διαφορετικούς μήνες, θα έχουν την ίδια εικόνα, και αυτή η συνέπεια είναι που κάνει ένα κανάλι να δείχνει σαν σειρά και όχι σαν διάσπαρτα βίντεο.

Ο φωτισμός δεν είναι το τελευταίο βήμα ενός video podcast, είναι από τα πρώτα που πρέπει να λυθούν. Τρία φώτα με ξεκάθαρο ρόλο, κοινή θερμοκρασία χρώματος, ξεχωριστό key για κάθε ομιλητή και ένα φόντο που δεν έχει αφεθεί στην τύχη κάνουν μεγαλύτερη διαφορά από οποιαδήποτε αναβάθμιση κάμερας. Αν θέλεις να γράψεις σε χώρο όπου όλα αυτά είναι ήδη στημένα, το podcast studio της Mastermind στην Αθήνα βρίσκεται στην Καμβουνίων 10 στον Κολωνό, περίπου 8 λεπτά με τα πόδια από τον Σταθμό Λαρίσης, στο 21 0512 4337, με πολυκάμερη λήψη έως 6K, μικρόφωνα Neumann, Schoeps και DPA και live editing κάτω από την ίδια στέγη.